Jak zostać instruktorem KPP? 8 powodów, dla których ratownicy medyczni wybierają tę ścieżkę

Autor: Tomasz „Kuton” Kutycki, Dyrektor Medyczny, Centrum Ratownictwa Spółka z o.o.

Kwalifikowana Pierwsza Pomoc (KPP) to pierwszy i najlepiej zorganizowany oraz umocowany pod względem formalnym kurs pierwszej pomocy, którego ukończenie daje uczestnikowi ustawowy tytuł „Ratownika”. Można śmiało powiedzieć, że wiedza i umiejętności nabyte na drodze kształcenia z KPP to absolutne minimum dla osób zajmujących się zawodowo poszkodowanymi w stanie zagrożenia życia przed przybyciem Zespołu Ratownictwa Medycznego. To właśnie w tym krótkim, ale krytycznie ważnym oknie czasu jakość szkolenia przekłada się w bezpośredni sposób na jakość dostarczonej usługi ratowniczej. Kto odpowiada za poziom przygotowania Ratownika? Oczywiście instruktor na kursie. A wiele zależy od tego, czy potrafił rozpalić w danej osobie chęć i entuzjazm do dalszego rozwoju oraz samodoskonalenia.

Jak zostać instruktorem KPP?

Moim zdaniem dla Ratownika Medycznego praca jako instruktor KPP nie powinna być jedynie „dorabianiem na boku”. To zupełnie nowa, istotna społecznie rola, która łączy wiedzę medyczną z misją edukacyjną. To szansa na rozwój zawodowy, profilaktykę wypalenia i realny wpływ na bezpieczeństwo tysięcy ludzi. Z perspektywy karetki ratujesz „sam/sama”. Z perspektywy sali szkoleniowej ratujesz „nieskończonymi” zastępami wyszkolonych przez ciebie fachowców. Całkiem możliwe, że oni będą edukować kolejne osoby co najmniej na poziomie pierwszej pomocy. Można zatem powiedzieć, że w ten sposób dotykasz nieskończoności. Moi mniej górnolotni koledzy powiedzieliby pewnie, że to efekt mnożnika, ja jednak lubię w swojej pracy maleńką szczyptę metafizyki. W tym artykule pokażę 8 kluczowych dla mnie zalet bycia instruktorem KPP przez pryzmat 30 lat doświadczeń instruktorskich, obejmujących 20 lat szkolenia na poziomie Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy. Tak, wiem, że złośliwcy mówią, że poza badaniami okresowymi potrzebuję już zgody konserwatora zabytków na dalszą pracę.

Zaleta pierwsza: rozwój kompetencji zawodowych – uczysz innych, rozwijasz siebie

Wielu Ratowników Medycznych zapytanych o ewentualną chęć zostania instruktorem KPP zaczyna rozmowę od pytania: „po co mi to?”. A moja pierwsza odpowiedź to z reguły stwierdzenie: „bo praca instruktora to najskuteczniejszy sposób na własny rozwój zawodowy”. Paradoks? Możliwe, ale prosty do rozstrzygnięcia – kiedy zaczynasz uczyć innych, sam musisz być o 2 kroki przed nimi. Ratownik na SOR-ze czy w zespole PRM działa w oparciu o pamięć mięśniową, procedury, a z czasem intuicję. Instruktor KPP musi ponadto:

• znać aktualne wytyczne,
• rozumieć mechanizmy stojące za procedurami,
• wyjaśniać, dlaczego postępujemy w określony sposób,
• odpowiadać na dziesiątki pytań uczestników.

To wymusza ciągłe dokształcanie. Nie możesz przyjść na szkolenie „z marszu”. Przed każdym kursem odświeżasz wiedzę z zakresu anatomii, fizjologii, prawa, procedur i sprzętu. W efekcie twoja wiedza medyczna, zwłaszcza w obszarach rzadko wykorzystywanych, przestaje się kurzyć.

Drugą kluczową zaletą jest utrzymanie i szlifowanie umiejętności praktycznych. W pracy operacyjnej bywa różnie. Jeden miesiąc to zatrzymania krążenia i ciężkie urazy, drugi to zachorowania i transporty. Jako instruktor KPP masz kontakt z wieloma elementami ratownictwa 2–3 razy w miesiącu. Podczas kursów KPP wielokrotnie pokazujesz i doskonalisz między innymi:

• doskonalenie jakości ucisków,
• wentylację za pomocą worka samorozprężalnego i maski,
• alternatywne udrażnianie dróg oddechowych,
• tamowanie masywnych krwotoków z wykorzystaniem nietypowych opatrunków,
• różne formy unieruchomienia osiowego,
• działania podczas zdarzeń mnogich i masowych.

Te elementy pokazujesz, poprawiasz, demonstrujesz. Twoja technika w wielu zabiegach staje się perfekcyjna, bo 40 par oczu patrzy ci na ręce. Jedyny mankament: w szkoleniu formalnym nie ma miejsca na „nawyki z dyżuru” i uzasadnienia „bo u nas tak się robi…”. To swoista siłowania dla rzadziej wykorzystywanych umiejętności ratowniczych. Dzięki niej nie wychodzisz z wprawy.

Największy skok kompetencyjny dotyczy umiejętności, które na studiach ratowniczych traktujemy często po macoszemu: dydaktyki i komunikacji interpersonalnej. Działając „na sygnale”, często pracujemy z partnerami bez słów lub ograniczamy się do krótkich komunikatów. Na sali szkoleniowej musisz zrobić coś zupełnie odwrotnego. Spotykasz na niej wiele osób o różnych temperamentach i zróżnicowanym bagażu doświadczeń. Każdy ma inny poziom wiedzy i lęków. Twoim zadaniem jest wytłumaczyć nauczane zagadnienia tak, aby wszyscy uczestnicy zajęć stali się lepszymi Ratownikami niezależnie od poziomu, z którego startują. Uczysz się upraszczać. Uczysz się zamieniać skomplikowany żargon medyczny na język, który zapada w pamięć. W efekcie już po paru kursach jako instruktor wracasz na dyżur jako lepszy Ratownik. Mówisz do pacjenta spokojniej, lepiej tłumaczysz rodzinie, co robisz, bo lepiej rozumiesz ich „niemedyczny” tok rozumowania. Nie wspominając już o tym, że twoje umiejętności praktyczne są wyśrubowane do perfekcji. Ucząc innych, podnosisz przede wszystkim standard własnej pracy.

Zaleta druga: wpływ na bezpieczeństwo publiczne – efekt mnożnika

Jako Ratownik Medyczny wiesz, że dobrze zaopatrzony poszkodowany we wstępnej fazie działania to pacjent z większymi szansami na przeżycie, potencjalnie łatwiejszy do ratowania dzięki utrzymaniu lepszych parametrów życiowych, a to dla zespołu oznacza mniej stresu i więcej czasu na podjęcie krytycznie istotnych decyzji. Jak w takim razie sprawić, aby w przyszłości coraz większa liczba poszkodowanych mogła liczyć na standard KPP w opiece przed dotarciem ZRM? Musimy wyszkolić więcej ratowników obywatelskich. Nie tylko zawodowców w służbie, ale wszystkich zdolnych i chętnych do posiadania wiedzy oraz umiejętności na tym poziomie. W Centrum Ratownictwa jeden instruktor może w ciągu roku przeszkolić 300-500 osób. To osoby pracujące w firmach, szkołach, na uczelniach, w jednostkach OSP czy w klubach sportowych. Każda z tych osób będzie wiedzieć, jak:

• wezwać pomoc,
• udrożnić drogi oddechowe,
• użyć AED
• tamować masywny krwotok
• skutecznie współpracować z dyspozytorem medycznym.

To 500 potencjalnych silnych pierwszych ogniw łańcucha przeżycia w przestrzeni publicznej. Po 10 latach uczenia potencjalnie wypuściłeś 5000 swoich pomocników zdolnych zaopatrzyć i przygotować na twoje przybycie osoby w stanie zagrożenia życia, a jeśli instruktorów pracuje 10, a może 100, efekt mnożnika sprawia, że szansa na przeżycie wypadku czy nagłego zatrzymania krążenia rośnie.

Dodatkowo budujesz społeczeństwo odporne na kryzysy. Szkolisz pracowników w zakładach pracy, nauczycieli w szkołach, studentów na uczelniach – nie tylko z odpowiedzi na zdarzenie, ale też ze sposobów zapobiegania niekorzystnym zdarzeniom. Będąc Ratownikiem Medycznym „gasisz pożar”, jako instruktor sprawiasz, że jest mniej „pożarów”.

Pamiętam cytat Henry’ego Adamsa: „Nauczyciel oddziałuje na wieczność. Nigdy nie wie, gdzie kończy się jego wpływ”.

Zaleta trzecia: finanse i marka osobista

Mówmy wprost. Dyżury w PRM i na SOR są wyczerpujące, a wynagrodzenie nie zawsze idzie w parze z odpowiedzialnością. Praca instruktora KPP to realne i elastyczne źródło dodatkowego dochodu.

Szkolenia odbywają się głównie w weekendy lub w dni wolne od dyżuru. Możesz sam układać sobie grafik. To daje oddech finansowy bez konieczności brania kolejnych 24 godzin na SOR czy w PRM.

Poza pieniędzmi to inwestycja w markę osobistą. Zaczynasz być postrzegany nie tylko jako „człowiek z karetki”, ale jako ekspert. Firmy BHP, ośrodki szkoleniowe, samorządy same zaczynają się do Ciebie zgłaszać. Otwierają się drzwi do prelekcji, szkoleń dla kadry menedżerskiej, współpracy przy tworzeniu procedur.

Dla wielu Ratowników to też pierwszy krok w stronę dydaktyki. Część po kilku latach przechodzi do pracy w szkołach policealnych, na uczelniach medycznych lub w wojewódzkich stacjach pogotowia jako szkoleniowcy. Instruktor KPP to świetna trampolina do kariery nauczyciela akademickiego.

Zaleta czwarta: rozwój kompetencji miękkich – od komend do komunikacji

Na sygnale nie ma czasu na dyskusję. „Włącz tlen, załóż wkłucie, jedziemy”. Na sali szkoleniowej musisz opanować zupełnie inny zestaw umiejętności.

Po pierwsze: wystąpienia publiczne. 20 osób patrzy na Ciebie przez 8 godzin. Musisz mówić wyraźnie, ciekawie i z autorytetem. Znika stres przed mikrofonem. Znika „zjadanie” końcówek zdań. Po roku szkolenia stoisz przed 200 osobami na konferencji i czujesz się jak u siebie.

Po drugie: zarządzanie grupą i konfliktem. Zawsze znajdzie się „mądrala”, który „wie lepiej z YouTube’a” albo osoba panicznie bojąca się krwi. Twoim zadaniem jest poprowadzić grupę tak, żeby wszyscy wynieśli wiedzę i nikt się nie zniechęcił. Uczysz się cierpliwości, asertywności i empatii. Tłumaczysz to samo 5. raz, ale za każdym razem z uśmiechem.

Po trzecie: praca w stresie. Scenariusze na KPP to małe zarządzanie kryzysowe. „Mamy wypadek, 4 poszkodowanych, 2 osoby z tłumu panikują, brak AED”. Musisz dowodzić, rozdzielać role i pilnować bezpieczeństwa. To 1:1 umiejętności, które przydają się na miejscu zdarzenia masowego.

Zaleta piąta: satysfakcja i ochrona przed wypaleniem

Praca Ratownika to ciągła adrenalina, kontakt z ludzkim cierpieniem i często brak informacji zwrotnej. Zawieziesz pacjenta na SOR i już go nie widzisz. Nie wiesz, czy przeżył.

Instruktor KPP dostaje feedback od razu. Widzisz moment „kliknięcia” u kursanta, gdy zrozumie. Widzisz dumę, gdy pierwszy raz poprawnie wykona RKO. A najlepsze są maile po latach: „Dzięki Panu uratowałem dziecko”. To jest antidotum na wypalenie. Przestajesz być tylko „od łamania żeber” i stajesz się kimś, kto zapobiega tragediom. Przechodzisz z trybu reaktywnego „gaszenia” w tryb proaktywny „budowania”.

Dodatkowo masz przestrzeń na dzielenie się doświadczeniem. Case’y z dyżuru, które na SOR-ze zostają w tobie, na szkoleniu ratują życie. Opowiadasz o wypadku, może dzielisz się popełnionymi błędami, pokazujesz lepsze drogi rozwiązania problemu z perspektywy czasu, uczulasz na „pułapki” – to terapeutyczne dla Ciebie i pouczające dla kursantów.

Zaleta szósta: rozwijanie i doskonalenie umiejętności przywódczych

Kurs KPP to taka „mała wojna”. Ścierają się tu różne potrzeby, poglądy, temperamenty, a to wszystko w ograniczonym czasie i przestrzeni, z niezmiennym celem: uzyskaniem kompetencji (a mówiąc prościej, zdaniem egzaminu). Często aktorami tego pola bitwy, poza instruktorami i kursantami, są jeszcze pozoranci, a w tle rozgrywa się logistyka sal, sprzętu i aprowizacji. Aby nie było za łatwo, mamy jeszcze do załatwienia sprawy formalne, no i oczywiście awarie oraz sytuacje nagłe. Na tej „wojence” szybko stajesz się ogorzałym w boju dowódcą, zdolnym do:

• podejmowania decyzji w warunkach dostępu do niepełnej informacji, gdzie zrozumiesz zasadę, iż lepsze jest działanie na 70% teraz niż na 100%, ale za późno;
• poprawiania umiejętności komunikacji i dowodzenia zespołem ludzi – osobiście przekonałem się, że zespół idzie za człowiekiem, nie za stanowiskiem;
• kształcenia myślenia taktycznego i sytuacyjnego, gdzie stwierdzenie „Plan jest niczym. Planowanie jest wszystkim” nabiera sensu;
• przejęcia odpowiedzialności za zespół i wsparcia go w zakresie odporności psychicznej.

Mówiąc krótko: będąc instruktorem KPP, bardzo szybko uczysz się sprawnie decydować, mówić jasno i widzieć więcej.

Zaleta siódma: budowanie społeczności ratowniczej

Będąc instruktorem, wchodzisz do szerszego ekosystemu. Współpracujesz z OSP, WOPR, PCK, firmami BHP, urzędami miast – ale już nie tylko na poziomie formalnym; schodzisz głębiej, kształtujesz ich postawy, potrzeby, umiejętności. Na szkoleniach poznajesz ludzi. Mechanika, który chce być w OSP. Nauczycielkę, która kupiła AED do szkoły. Młodą kobietę zafascynowaną służbą w wojsku. Oni często wracają do Ciebie z pytaniami, a Twoje odpowiedzi niejednokrotnie mają przełożenie na naszą codzienną rzeczywistość. Tworzysz sieć ludzi, którym zależy.

Dla Ratownika Medycznego, który na co dzień pracuje w zamkniętym środowisku PRM/SOR, to ogromna wartość. Wychodzisz do ludzi. Pokazujesz im, że ratownictwo to nie magia, tylko konkretne czynności, których można się nauczyć. Łamiesz barierę strachu przed udzielaniem pomocy.

Zaleta ósma: zaplecze, które pozwala Ci skupić się na uczeniu

Wszystkie powyższe korzyści łatwiej realizować, gdy masz za sobą sprawną organizację, która w swojej historii przeszkoliła kilkaset tysięcy osób. W Centrum Ratownictwa stawiamy na elastyczne formy współpracy – od pierwszego dnia korzystasz z umowy otwartej na dowolną liczbę dni, a lokalizację prowadzonych kursów wybierasz sam: cała Polska czy jedno miasto, decyzja należy do ciebie. Pracujesz na profesjonalnym sprzęcie Laerdal, Defibtech, Stryker, Archeon, czy Dimatex. Jeździsz nowymi, regularnie serwisowanymi samochodami. Szkolenia prowadzimy w siedzibach klientów lub w lokalizacjach dobranych pod kątem wygody kursantów. Tobie w razie potrzeby zapewniamy nocleg i wyżywienie. Do dyspozycji masz też gotowe narzędzia dydaktyczne: aplikacje, kompendium wiedzy, prezentacje i filmy, dzięki którym nie zaczynasz od zera. Za elementy organizacyjne takie, jak rezerwacja sal szkoleniowych, kontakt z kursantami, czy wydawanie zaświadczeń odpowiada biuro.

Centrum Ratownictwa wspiera twój rozwój – organizujemy szkolenia rozwijające różne kompetencje, a wewnętrzna ścieżka kariery prowadzi od instruktora, przez kierownika kursu, aż po kierownika regionalnego. A dodatkowym, nieformalnym atutem jest społeczność prawie 400 instruktorów i instruktorek w całej Polsce, z którymi możesz wymieniać się doświadczeniem. Kogo szukamy? Przede wszystkim profesjonalistów spełniających wymogi formalne. Jeśli nie masz jeszcze doświadczenia instruktorskiego, przygotujemy cię do prowadzenia zajęć od strony praktycznej i merytorycznej. A jeśli nie masz pełnych kwalifikacji do prowadzenia kursu KPP, lecz potrafisz uczyć pierwszej pomocy, również znajdziemy dla ciebie miejsce. Bo u nas najważniejsi są ludzie – i to o zgrany, wspierający się zespół dbamy najbardziej.

Podsumowanie: wymogi formalne i jak zacząć

Żeby zostać instruktorem KPP, musisz spełnić wymogi Rozporządzenia Ministra Zdrowia. Potrzebujesz: dyplomu ratownika medycznego, minimum 3 lat stażu pracy w systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego oraz wpisu na listę wojewody.

Bycie ratownikiem medycznym to zaszczyt. Bycie instruktorem KPP to podwójny zaszczyt.

Raz ratujesz życie w karetce. Drugi raz ratujesz życie, ucząc, jak to życie ratować. To praca, która rozwija Cię zawodowo, daje satysfakcję, dodatkowy dochód i chroni przed wypaleniem.

A co zrobić, żeby zostać instruktorem w Centrum Ratownictwa? Wystarczy wypełnić formularz rekrutacyjny na naszej stronie www i poczekać na kontakt od zespołu HR.