Postępowanie w alergii

Szpital czy nie?

• Pacjent z reakcją nadwrażliwości, jeśli podstawowe parametry są akceptowalne, gdy sam zażył leki lub dodatkowo ZRM wdrożył odpowiednie postępowanie, najczęściej nie wymaga przewozu do szpitala. Pacjent koniecznie powinien zgłosić się do lekarza POZ, najlepiej jeszcze tego samego dnia.

• Jeśli reakcji nadwrażliwości towarzyszą niepokojące objawy ze strony innych układów, pacjent powinien trafić na kilkugodzinną obserwację do szpitala.

• Wstrząs anafilaktyczny jest bezwzględnym wskazaniem do przewiezienia pacjenta do szpitala.

Propozycja „wywiadu” do uzupełnienia w KMCR

• Pacjent podaje możliwą reakcję alergiczną po zastosowaniu/zjedzeniu/przyjęciu/użądleniu…

• Pierwsze objawy w postaci zmian skórnych oraz obrzęku warg pojawiły się po około 20 min od narażenia na możliwy alergen.

• Pacjent zgłasza/nie zgłasza trudności w oddychaniu, podaje/nie podaje uczucia nabrzmiałego języka czy zaciskania w gardle, odczuwa/nie odczuwa kołatania serca.

• Przed przyjazdem ZRM zażył/nie zażył preparat przeciwhistaminowy (nazwa).

Propozycja „opisu” do uzupełnienia w KMCR

• Na skórze widoczne zmiany o charakterze pokrzywki obejmujące… (okolica ciała).

• W miejscu prawdopodobnego użądlenia widoczny/niewidoczny bąbel pokrzywkowy.

• Widoczny/niewidoczny obrzęk języka, bez trudności/z trudnościami w połykaniu.

• Osłuchowo bez cech obturacji/z cechami obturacji.

Możliwe błędy i przestrogi dla ZRM

Reakcja nadwrażliwości

• Nie podawaj i nie zalecaj pacjentowi preparatów „wapnia”! Wapno nie ma żadnego zastosowania przy reakcjach uczuleniowych.

• Po wystąpieniu reakcji nadwrażliwości zawsze skieruj pacjenta do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej – rolą lekarza POZ będzie rozważenie zastosowania leczenia sterydem i lekiem przeciwhistaminowym przez najbliższe dni i ewentualne skierowanie pacjenta do alergologa.

Anafilaksja

• Nie ma dowodów popierających rutynowe stosowanie steroidów lub leków przeciwhistaminowych we wstępnym leczeniu ratunkowym pacjenta z anafilaksją.

• Można rozważyć podaż steroidów w przypadku współistnienia objawów o charakterze obturacji dróg oddechowych i wówczas preferowany jest hydrokortyzon 200 mg i.v. u dorosłych lub 5 mg/kg u dzieci.

• Jeśli anafilaksji towarzyszy obturacja, która nie ustępuje po adrenalinie, to zastosuj także salbutamol w nebulizacji w dawce 2,5-5 mg.

Podsumowanie

Reakcje alergiczne należą do interwencji, w których czas, czujność i zdecydowanie zespołu ratownictwa medycznego mają kluczowe znaczenie. Przedstawiony przypadek pokazuje, jak pozornie „banalne” objawy po spożyciu alergenu mogą szybko ewoluować w stan bezpośredniego zagrożenia życia. Właściwa ocena stanu pacjenta, wczesne rozpoznanie objawów alarmowych oraz szybkie wdrożenie adekwatnego leczenia stanowią fundament bezpiecznego postępowania przedszpitalnego.

Należy pamiętać, że brak obciążonego wywiadu nie wyklucza ciężkiej reakcji alergicznej, a decyzje terapeutyczne muszą opierać się przede wszystkim na aktualnym obrazie klinicznym. To właśnie praktyczne doświadczenie, znajomość schematów działania i umiejętność przewidywania dalszego rozwoju sytuacji decydują o skuteczności interwencji ZRM.

Jeśli chcesz poznać więcej realnych, praktycznych przypadków oraz gotowych algorytmów postępowania w najczęstszych interwencjach przedszpitalnych, zapraszamy do lektury książki K1/K2. 50 najczęstszych interwencji medycznych w ZRM. To kompendium wiedzy oparte na codziennej praktyce ratowniczej, stworzone z myślą o tych, którzy podejmują decyzje tam, gdzie liczy się każda minuta.

Martin Kaczmarski
Pogotowie Ratunkowe we Wrocławiu
Fundacja Świadomy Medyk